عوامل مصرفگرایی جامعه ایرانی
اصلاح الگوی مصرف را باید از چند جنبه نگاه کرد؛ اول، مفهوم اصلاح الگوی مصرف، دوم مصادیق مصرف نادرست و سوم ریشههای مصرفگرایی. اصلاح الگوی مصرف، ضرورتی همیشگی برای اقتصاد ایران است اما امسال که کل جهان، سال سخت اقتصادی را میگذرانند، این ضرورت، ضروریتر شده است. کشور ما نیز بهواسطه کاهش درآمدهای نفتی، از بحران جهانی متاثر شده است.
همچنین مشکلاتی در شاخههایی از اقتصاد کشور از قبیل تولیدات ملی و رکود برخی فعالیتهای صنعتی پیش آمده که ضرورت اصلاح الگوی مصرف را بیشتر کرده است.
از بعد دیگر اگر به شیوههای مصرف در جامعه بنگریم متوجه میشویم که ما یک جامعه مصرفی هستیم و از طرف دیگر به هیچ وجه مصرف ما با تولید ملیمان تناسب ندارد و این شکاف میان مصرف و تولید از طریق درآمدهای نفتی پر میشود.
در واقع، درآمدهای نفتی از کارایی دولتهای متوالی کاسته است و چون به نفت متصل بودهاند بسیاری از سیاستهای عقلایی را که بدون نفت باید میگرفتند، از دست دادهاند؛ یعنی، میتوان سرچشمه مشکلات اقتصادی و مصرفگرایی در ایران را درآمدهای نفتی دانست.
ضرورت تحول در الگوى مصرف خانوار
در بازار وسایل الکتریکی خانگی هرجا که سر برمی گردانی لوازم پرمصرف پشت ویترین ها ردیف شده اند. یخچال های بزرگ علاوه بر این که از لحاظ مصرف برق نسبت به یخچال های قدیمی چندپله بالاتر قرار می گیرند، از سوی دیگر فرهنگ احتکار مواد غذایی را بین شهروندان رواج می دهند. متأسفانه باید گفت در شرایط فعلی اکثراً از مواد خوراکی یخ زده که به نسبت زیاد از میزان ویتامین ها و پروتئین هایشان کاسته شده، استفاده می کنیم. با شیوه ای که درپیش گرفته ایم، همیشه زیاد مصرف می کنیم، زیاد پول می دهیم و مواد سالم هم به بدنمان نمی رسد. کارشناسان اقتصادی معتقدند در بحث الگوی مصرف خانگی حقیقتاً نیازمند تحول هستیم. شیوه احتکار مواد غذایی یکی از عوامل افزایش قیمت ها در بازار است. کارشناسان تغذیه ای نیز بر این باورند که می توانیم خیلی از اقلام خوراکی را جایگزین اقلام دیگری کرده تا هم به اقتصاد خانه کمک کنیم و هم پروتئین ها و مواد لازم را به بدنمان برسانیم. به عنوان مثال نقش حبوبات و لبنیات به اندازه سایر اقلام خوراکی درسبد خرید خانواده های ایرانی پررنگ نیست. در بحث راه حل های صنعتی در اصلاح الگوی مصرف دو منظر را می توان پیگیری کرد:
الگوی مصرف برق بخش خانگی در مناطق گرمسیر و غیر گرمسیرکشور
به منظور تعیین الگوی مصرف برق بخش خانگی در کشور، طی سال 1384 مطالعات جامعی در رابطه با مصارف این بخش طی سال های 1382و1383 صورت گرفت. طی سال های یاد شده نزدیک به 16 میلیون مشترک خانگی در کشور وجود داشته که سهمی قریب 33درصد از کل انرژی مصرفی سالانه را به خود اختصاص داده و تاثیر 47 درصدی در ایجاد اوج بار سالانه داشته است. در این مطالعه، اطلاعات مصرف مشترکین خانگی طی دوره های مختلف سال های 1382 و 1383 و به تفکیک مراکز استانها و سایر مناطق در هر استان و برای 60 پله متوالی 10 کیلووات ساعتی در مناطق عادی و 60 پله 50 کیلووات ساعتی درمناطق گرمسیر، از شرکت های برق منطقه ای دریافت شده و مغایرت های احتمالی از طریق واحدهای امور مشترکین شرکت ها مورد بررسی و رفع نقص قرار گرفت. همچنین در مورد استان های غیر گرمسیری که دارای شهـرهای نیمه گرم ( نواحی با کد تعرفه خانگی 3 و 4 ) و یا دارای شهرهای گرم ( نواحی با کد تعرفه خانگی 1 تا 2 ) می باشند، اطلاعات اینگونه نواحی نیز به صورت مجزا دریافت گردید.
|